Omgevingslab Fries Platteland

Resultaten

Opvallende resultaten en keuzes/dilemma's


In het Lab Fries Platteland is samen met de mienskip de toekomst van het Friese Platteland onderzocht.

Aan de hand van vier toekomstscenario’s is besproken welke gevolgen belangrijke ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, hebben op het Friese Platteland, hoe we die gevolgen beoordelen en welke opties er zijn om met de gevolgen om te gaan. Uit de gesprekken is een beeld ontstaan van de onderwerpen voor het Friese platteland waar in omgevingsvisies op ingegaan zou moeten worden. Twee onderwerpen springen daarbij speciaal in het oog:

Schaalgrootte

Er is een zorg over grootschaligheid en schaalvergroting van o.a. de landbouw, multinationals en opschaling van (publieke) organisaties. Dit zorgt voor een gevoel van controleverlies, kwetsbaarheid, afstand tot de burger, eentonigheid, industrialisering van het landschap, afname biodiversiteit, functiescheiding en landschapspijn dat leidt tot identiteitsverlies. Er is een wens voor een bepaalde mate van kleinschaligheid (menselijke maat), ten behoeve van landschaps- en biodiversiteit, die als kwaliteit wordt ervaren (i.c.m. functiemenging), lokaal zeggenschap en invloed over de processen die het Fries Platteland en haar identiteit beïnvloeden.

Speelruimte

Enerzijds is er behoefte aan speelruimte voor lokale ondernemers, bewoners en organisaties om initiatieven naar eigen inzicht te kunnen ontplooien. Anderzijds is er behoefte aan het trekken van grenzen middels wet- en regelgeving, bijvoorbeeld om (juridische) zekerheid te krijgen, om negatieve impact te voorkomen of te minimaliseren, of juist om kwaliteit te stimuleren. Afstemming of coördinatie tussen kaders en initiatieven – al dan niet via gebiedscoöperaties – is daarbij een randvoorwaarde. 


Opbrengst van het lab

De opbrengst van het Omgevingslab Fries Platteland bestaat uit drie delen:

  1. Het “PROCESVERSLAG” van de opbrengsten van het Omgevingslab Fries Platteland. Dit verslag geeft weer wat de deelnemers aan de Labs hebben ingebracht en is ook bedoeld als terugkoppeling naar deze deelnemers. 
  2. De bouwsteen Fries Platteland met de “SYNTHESE” van omgevingslabs (hoofdstuk 2). De Synthese is een beknopt overzicht van de resultaten en een overzicht van de meest opvallende punten die uit de Omgevingslabs Fries Platteland naar voren komen. Het is een iets uitgebreidere versie van het verslag. 
  3. De bouwsteen Fries Platteland met het “MENGPANEEL FRIES PLATTELAND” (hoofdstuk 3 en samenvatting bouwsteen) met bijbehorende gebruiksaanwijzing. Dit hoofdstuk is vooral bedoeld voor de opstellers van omgevingsvisies, die in samenspraak met hun bestuurders tot een passende invulling van de omgevingsvisie moeten komen. Het Mengpaneel Fries Platteland is het instrument dat de overheidspartijen in Fryslân kunnen gebruiken om hun omgevingsvisies te maken. Het mengpaneel geeft relevante informatie en kan aangevuld worden met andere informatiebronnen zoals in het onderdeel ‘gebruiksaanwijzing’ wordt uitgelegd. 

Het "Mengpaneel Fries Platteland"

Uit het Omgevingslab zijn tien thema's met bijbehorende dilemma's naar voren gekomen.

De thema’s en keuzedilemma’s samen vormen als het ware een mengpaneel: het Mengpaneel Fries Platteland. Een mengpaneel bestaat uit schuifjes die op een gewenste stand zijn in te stellen, waarbij de instellingen van het mengpaneel de uitkomst bepalen. Het Mengpaneel Fries Platteland is dus opgebouwd uit thema’s en per thema een aantal keuzedilemma’s. Bij elk keuzedilemma is het schuifje een bepaalde kant op te duwen, in de gewenst richting, door daarvoor te kiezen.

Het mengpaneel is vrij omvangrijk, wat ook laat zien dat er ten aanzien van het platteland veel gespreksonderwerpen en veel verschillende keuzemogelijkheden zijn. 


Het mengpaneel Fries Platteland gebruiken voor integrale vraagstukken

Het Mengpaneel Fries Platteland laat zien wat de Friese gemeenschap belangrijk vindt en geeft daarmee een raamwerk dat overheidspartijen voor de eigen gebied specifieke situatie naar eigen smaak kunnen invullen – door thema’s en keuzedilemma’s toe te voegen of te schrappen.

 In de metafoor van het mengpaneel gaat het dan om nieuwe schuifjes toevoegen of bepaalde schuifjes buiten beschouwing laten.

Het mengpaneel is te gebruiken voor sectorale vraagstukken, maar ook om integrale vraagstukken beter in beeld te brengen. Een flink aantal keuzedilemma’s in het Mengpaneel Fries Platteland heeft bijvoorbeeld raakvlakken met het integrale vraagstuk rondom “schaalgrootte”. Door deze keuzedilemma’s bij elkaar te zetten, kan er een mengpaneel gemaakt worden voor dit vraagstuk.. Door een keuze te maken -een schuifje te verzetten- voor één onderwerp, wordt ook een ander onderwerp beïnvloed. Het mengpaneel maakt die samenhang zichtbaar en maakt een integrale afweging mogelijk.  

In het document ‘Bouwsteen Omgevingslab Fries Platteland’ wordt uitgelegd hoe overheden het mengpaneel kunnen gebruiken. Ook is daarin zichtbaar gemaakt wat er vanuit de labs is ingebracht over de gewenste instelling van het mengpaneel.

Een samenvatting met uitgewerkt voorbeeld voor het vraagstuk rondom “schaalgrootte” dat laat ien hoe er met het mengpaneel gewerkt kan worden, vindt u in de samenvatting  van de Bouwsteen Fries Platteland .

 


Deel dit: