Omgevingslab Fries Platteland

Resultaten

Opvallende resultaten en keuzes/dilemma's


Het Friese platteland, hoe ziet dat er in de toekomst uit? Zie je daar vooral natuur? Grote of kleine landbouwbedrijven? Wat maakt ons platteland typisch Frysk? Hoeveel ruimte is daarin en voor wie? Het Omgevingslab Fries Platteland gaat over de toekomst van ons landelijk gebied.

Aan de hand van vier toekomstscenario’s is besproken welke gevolgen belangrijke ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, hebben op het Friese Platteland. Hoe beoordelen we die gevolgenen welke opties er zijn om daarmee om te gaan? De gesprekken geven een beeld van de onderwerpen voor het Friese platteland die een plek moeten krijgen in omgevingsvisies. Twee onderwerpen springen daarbij speciaal in het oog:

Schaalgrootte

Er is zorg over grootschaligheid en schaalvergroting van o.a. de landbouw, multinationals en opschaling van (publieke) organisaties. Dit zorgt voor een gevoel van controleverlies, kwetsbaarheid, en afstand tussen overheid en burger. Men is bang voor eentonigheid, industrialisering van het landschap en afname van de biodiversiteit. Dit leidt tot verlies van de Friese identiteit. Aanwezigen wensen een bepaalde mate van kleinschaligheid (menselijke maat), ten behoeve van landschaps- en biodiversiteit. Kleinschaligheid en mening van functies wordt als kwaliteit ervaren. Daarbij geeft men de voorkeur aan lokale zeggenschap en invloed over de processen die het Fries Platteland en haar identiteit beïnvloeden.

Speelruimte

Enerzijds is er behoefte aan speelruimte voor lokale ondernemers, bewoners en organisaties om initiatieven naar eigen inzicht te kunnen ontplooien. Anderzijds is er behoefte aan het trekken van grenzen door wet- en regelgeving. Bijvoorbeeld om (juridische) zekerheid te krijgen, om negatieve impact te voorkomen of juist om kwaliteit te stimuleren. Afstemming of coördinatie tussen kaders en initiatieven – al dan niet via gebiedscoöperaties – is daarbij een randvoorwaarde. 


Opbrengst van het lab

De opbrengst van het Omgevingslab Fries Platteland bestaat uit drie delen:

  1. Het “PROCESVERSLAG” van de opbrengsten van het Omgevingslab Fries Platteland. Dit verslag geeft weer wat de deelnemers aan de Labs hebben ingebracht en is ook bedoeld als terugkoppeling naar deze deelnemers. 
  2. De bouwsteen Fries Platteland met de “SYNTHESE” van omgevingslabs (hoofdstuk 2). De Synthese is een beknopt overzicht van de resultaten en een overzicht van de meest opvallende punten die uit de Omgevingslabs Fries Platteland naar voren komen. Het is een iets uitgebreidere versie van het verslag. 
  3. De bouwsteen Fries Platteland met het “MENGPANEEL FRIES PLATTELAND” (hoofdstuk 3 en samenvatting bouwsteen) met bijbehorende gebruiksaanwijzing. Dit hoofdstuk is vooral bedoeld voor de opstellers van omgevingsvisies, die in samenspraak met hun bestuurders tot een passende invulling van de omgevingsvisie moeten komen. Het Mengpaneel Fries Platteland is het instrument dat de overheidspartijen in Fryslân kunnen gebruiken om hun omgevingsvisies te maken. Het mengpaneel geeft relevante informatie en kan aangevuld worden met andere informatiebronnen zoals in het onderdeel ‘gebruiksaanwijzing’ wordt uitgelegd. 

Het "Mengpaneel Fries Platteland"

Uit het Omgevingslab zijn tien thema's met bijbehorende dilemma's naar voren gekomen.

De thema’s en keuzedilemma’s samen vormen als het ware een mengpaneel: het Mengpaneel Fries Platteland. Een mengpaneel bestaat uit schuifjes die op een gewenste stand zijn in te stellen, waarbij de instellingen van het mengpaneel de uitkomst bepalen. Het Mengpaneel Fries Platteland is dus opgebouwd uit thema’s en per thema een aantal keuzedilemma’s. Bij elk keuzedilemma is het schuifje een bepaalde kant op te duwen, in de gewenst richting, door daarvoor te kiezen.

Het mengpaneel is vrij omvangrijk, wat ook laat zien dat er ten aanzien van het platteland veel gespreksonderwerpen en veel verschillende keuzemogelijkheden zijn. 


Het mengpaneel Fries Platteland gebruiken voor integrale vraagstukken

Het Mengpaneel Fries Platteland laat zien wat de Friese gemeenschap belangrijk vindt. Daarmee geeft het een raamwerk dat overheidspartijen voor de eigen gebied specifieke situatie naar eigen smaak kunnen invullen. Bijvoorbeeld door thema’s en keuzedilemma’s toe te voegen of te schrappen: nieuwe schuifjes toevoegen of bepaalde schuifjes buiten beschouwing laten.

Het mengpaneel is te gebruiken voor sectorale vraagstukken, maar ook om integrale vraagstukken beter in beeld te brengen. Een flink aantal keuzedilemma’s iheeft bijvoorbeeld raakvlakken met het integrale vraagstuk rondom “schaalgrootte”. Door deze dilemma’s bij elkaar te zetten, kan er een mengpaneel gemaakt worden voor dit vraagstuk.. Door een keuze te maken -een schuifje te verzetten- voor één onderwerp, wordt ook een ander onderwerp beïnvloed. Het mengpaneel maakt die samenhang zichtbaar en maakt een integrale afweging mogelijk.  

In het document ‘Bouwsteen Omgevingslab Fries Platteland’ wordt uitgelegd hoe overheden het mengpaneel kunnen gebruiken. Ook is daarin zichtbaar gemaakt wat er vanuit de labs is ingebracht over de gewenste instelling van het mengpaneel.

Een samenvatting met uitgewerkt voorbeeld voor het vraagstuk rondom “schaalgrootte” dat laat zien hoe er met het mengpaneel gewerkt kan worden.

 


Deel dit: