Totaalopbrengst

Resultaten


Totaalopbrengst: het Integratielab

Welke onderwerpen leven het meest in de Friese samenleving? En wat zijn de belangrijkste veranderingen en opgaven zijn waar we in Fryslân voor staan? De antwoorden op die vragen zijn de afgelopen periode besproken in labs, bijeenkomsten en expertsessies met verschillende thema's. Het resultaat? Dat zijn de opgaven en onderwerpen die in de Omgevingsvisies van gemeenten, Wetterskip en provincie Fryslân terecht zouden moeten komen. In het Integratielab zijn alle resultaten van de Omgevingslabs bij elkaar gebracht.

Leefbaarheid, sociaal beleid, economie, werkgelegenheid, natuur en milieu en nog heel veel andere onderwerpen (gericht op people, planet en prosperity) komen in de Omgevingsvisies samen. In de verschillende Omgevingslabs zijn veel van deze onderwerpen besproken. Zie hiervoor de resultaten per lab en thema bouwstenen (o.a. duurzame mobiliteit en water). In het Integratielab komt vervolgens de rode draad uit de opbrengsten van álle Omgevingslabs naar voren. Op deze pagina staan de samengevatte resultaten, de uitgebreide informatie vindt u in het rapport met resultaten

De dialogen in de labs hebben  urgente onderwerpen opgeleverd: onderwerpen waar professionals bij de overheden volgens de mienskip aandacht aan moeten besteden in de Omgevingsvisies. Het gaat om (klik op het onderwerp om naar dat deel van de pagina te gaan):

Maar wat is nu de samenhang tussen deze onderwerpen en waar kunnen ze elkaar in de weg zitten? Wat zijn opgaven die we voor de Omgevingsvisie op de agenda zouden moeten zetten? Wie spelen een rol bij het verwezenlijken van die opgaven? Welke belangen en thema’s (zijn belangrijk bij het werken aan die opgaven? Hieronder geeft het Integratielab antwoord op deze vragen. Bekijk ook de tekening hierboven voor de samenhang van de verschillende onderwerpen.


Gebruik opbrengst van het lab

De omgevingsplannen die gevormd worden voor dorpen, steden en op het platteland moeten integraal worden aangepakt.

Hoe kan de ene ontwikkeling bijdragen aan een andere opgave? Hoe kunnen we de klimaatopgave en de energietransitie zodanig toepassen dat er meerwaarde ontstaat voor bijvoorbeeld ruimtelijke kwaliteit, gezondheid en biodiversiteit? Als een gemeente met de Omgevingsvisie aan de slag gaat, is het integreren van de opgaven het uitgangspunt.

Gaat u aan de slag met de Omgevingsvisie? Gebruik de informatie hieronder in combinatie met de volgende documenten in de downloads als achtergrondinformatie:

Het resultaat van de integratie van de verschillende labs

Het werkdocument waarin staat hoe in het Integratielab tot deze resultaten is gekomen

Samenvatting van de inhoud en uitkomsten van alle Omgevingslabs

De relaties tussen de onderwerpen die in de Omgevingslabs naar voren zijn gekomen (inclusief schema)

 


Opgaven en leidende principes

Deze negen urgente onderwerpen zijn onder te verdelen in vijf opgaven. Dat zijn klussen waar we in een bepaalde periode een verandering willen bereiken. 

  1. Klimaatopgave
  2. Energietransitie
  3. Leefbare en vitale steden, dorpen en wijken
  4. Herstel biodiversiteit
  5. Toekomstbestendige landbouw

Daarnaast zijn er vier leidende principes. Dit zijn belangrijke thema’s die blijvende aandacht vragen:

  • Duurzaam ruimtegebruik
  • Gezondheid
  • Ruimtelijke kwaliteit
  • Identiteit en erfgoed

De afbeelding bij dit blok laat de onderlinge samenhang zien (klik aan voor grotere weergave).


Klimaatopgave

Opgave: Hoe zorgen we ervoor dat Fryslân klaar is om de klimaatverandering die op ons af komt aan te kunnen? Hoe krijgen we Nederland/Fryslân klimaatbestendig ingericht in 2050?

Mogelijke maatregelen/aanpak:

  • Mitigatie, adaptatie, acceptatie
  • Noodzaak robuust watersysteem 
  • Meerlaagsveiligheid, kustveiligheid
  • Klimaatbestendige inrichting stedelijk gebied
  • Ruimte maken voor water
  • Gezamenlijke aanpak: hoe kunnen we omgaan met de klimaatverandering

Klik de tekening aan voor een overzicht van factoren die een rol spelen bij de klimaatopgave.


Energietransitie

Opgave: Hoe bereiken we de ambitie om in Fryslân in 2050 energieneutraal te zijn?

Mogelijke maatregelen/aanpak:

  • Terugbrengen gebruik fossiele brandstoffen, reductie COemissie (in 2050 80%-95% minder uitstoot t.o.v. 1990)
  • Energie besparen door isolatie, bewustwording, aanpassen verlichting, etc.
  • Energie duurzaam opwekken: zonnepanelen, windmolens, kleinschalig, grootschalig: hier is ruimte voor nodig. Handreiking voor plaatsing zonneparken, kleine windmolens
  • Warmte benutten, warmte koude opslag, geothermie
  • Duurzaam vervoer en transport: infrastructuur in orde maken
  • Terugbrengen gebruik aardgas door isolatie, bewustwording
  • Benutten biomassa: gezamenlijke strategie opzetten
  • Uitrollen dorpenmix, faciliteren en ondersteunen

Klik de tekening aan voor een overzicht van factoren die een rol spelen bij de energietransitie.


Leefbare en vitale steden, dorpen en wijken

Opgave: Hoe behouden we leefbare en vitale dorpen in Fryslân? Rekening houdend met de ‘grote’ maatschappelijke ontwikkelingen die op de kernen afkomen: vergrijzing en ontgroening van de bevolking, economische schaalvergroting, kanteling in het sociale domein (waarbij meer het accent komt te liggen op het zelf organiserend vermogen en het wegtrekken van voorzieningen).

Hoe houden we de steden in Fryslân leefbaar en vitaal, met een groeiende, meer diverse bevolking?

Mogelijke maatregelen/aanpak:

  • Omgaan met verandering (krimpproof) > erkenning en bewustwording
  • Benutten uniciteit van elk dorp, verschillen in grootte, hebben andere bewoners, sociaal-economische geschiedenis, eigenheid maakt een dorp interessant 
  • Veiligheid: sociaal, klimaatbestendig, externe veiligheid
  • Veiligheid in de stad: tegengaan overlast, criminaliteit, verloedering
  • Kleinschalige basisvoorzieningen zoals basisonderwijs, zorg, supermarkt, etc zijn dichtbij en voor iedereen bereikbaar en toegankelijk
  • Grootschalige voorzieningen zijn bereikbaar, goed georganiseerd, waar mogelijk geclusterd
  • Ruimtelijke kwaliteit waarborgen, benutten vrijkomende gebouwen, transformeren
  • Economisch vitaal, werkgelegenheid en onderwijs zijn op elkaar afgestemd
  • Sociale vitaliteit en cohesie, gezamenlijke initiatieven, ruimte om elkaar te ontmoeten
  • Goede bereikbaarheid Fries platteland met OV
  • Woningvoorraad aanpassen op wens en behoefte
  • Digitale bereikbaarheid is in heel Fryslân op orde

Klik de tekening aan voor een overzicht van factoren die een rol spelen bij leefbaarheid in onze steden en dorpen.


Herstel Biodiversiteit

Opgave: Hoe zorgen we samen voor een toename/herstel in aantallen en biodiversiteit van bodemleven, bloemplanten, insecten en weide- en akkervogels in Fryslân?

  • Grotere integratie van landbouw- en natuurfuncties binnen het landelijk gebied: natuurinclusieve landbouw
  • Bevorderen en beter benutten van functionele biodiversiteit , zoals natuurlijke bodemvruchtbaarheid en natuurlijke gewasbescherming
  • Stimuleren van landschappelijke diversiteit (zonering, mozaïek-beheer, overhoeken, houtwallen, etc.) en betere bescherming van specifieke karakteristieke soorten van het agrarisch gebied
  • Kleinschalige landschapselementen toepassen en behouden
  • Kwaliteit bodem en water verbeteren
  • Aandacht voor flora en fauna in steden en dorpen, meer groen in plaats van steen. Ook inwoners van Fryslân bewust maken en laten zien wat zij kunnen doen.

Klik de tekening aan voor een overzicht van factoren die een rol spelen bij biodiversiteit.


Toekomstbestendige landbouw

Opgave: Hoe kan de landbouw ook in de toekomst een duurzame economische- en landschappelijke drager van Fryslân blijven, met alle ontwikkelingen die op de agrariërs afkomen?

Mogelijke maatregelen/aanpak:

  • Inzetten en meer ruimte bieden aan natuurinclusieve landbouw
  • Stikstof reductie: programmatische aanpak stikstof
  • Circulaire landbouw: alle stromen van biomassa in het gebied zo veel mogelijk omzetten naar levendige organische stof. Het gaat om de centrale rol van de bodem en de kringloop van alle stofstromen in het gebied.
  • Wereldmarkt: bulkproductie, industriële landbouw, wereldwijde export pootaardappelen
  • Lokale markt: productie en verkoop van streekproducten
  • Schaalvergroting, doordat veel boeren geen opvolger hebben, zullen uiteindelijk de bedrijven nog groter worden (met name areaal)
  • Energieneutraal  
  • Verzilting - veredeling gewassen, zilte teelt

Klik de tekening aan voor een overzicht van factoren die een rol spelen bij toekomstbestendige landbouw.

 


Leidend principe: Zet in op duurzaam ruimtegebruik

 

  • Gebruik van ruimte voor meerdere doeleinden
  • Efficiënt, intensief, zorgvuldig, meervoudig gebruik van de ruimte en combinatie van functies
  • Inbreiding voor uitbreiding, aansluiten bij bestaande bebouwing
  • Hergebruik van gebouwen en terreinen, maak nieuwe gebouwen makkelijk aanpasbaar voor nieuwe functies. Multifunctioneel gebruik (brede school, gezamenlijk gebruik sportvelden voor meerdere doeleinden/sporten etc.)
  • Voldoen aan wensen en behoeften nu en in de toekomst

Klik de tekening aan om de samenhang van onderwerpen rond duurzaam ruimtegebruik te zien.


Leidend principe: Draag bij aan een gezonde leefomgeving

 

  • Bewustwording: de leefomgeving waarin mensen wonen, werken en recreëren heeft invloed op hun gezondheid.
  • Een gezonde leefomgeving is een leefomgeving die als prettig wordt ervaren, die uitnodigt tot gezond gedrag en waar de druk op de gezondheid zo laag mogelijk is.
  • Schoon water, schone bodem, schone lucht, veilig, groen, mogelijkheden om in te bewegen/sporten. Gezond voedsel. Gezond klimaat in gebouwen.
  • Aandacht voor gezond ontwerpen en inrichten van de fysieke leefomgeving.

Klik de tekening aan om de samenhang van onderwerpen rond een gezonde leefomgeving te zien.


Leidend principe: Zet in op ruimtelijke kwaliteit

 

  • Een hoge gebruikswaarde voor meerdere functies, belevingswaarde voor bewoners en bezoekers en de waarde voor de toekomst. De belangen kunnen zich voordoen op economisch, ecologisch, sociaal en cultureel gebied.
  • De kwaliteit van de leefomgeving wordt bepaald door de combinatie van ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid. Ruimtelijke kwaliteit zegt iets over het feit of (openbare) ruimte goed te gebruiken is, of het er prettig verblijven is en of dat zo blijft. Een passende ruimtelijke kwaliteit voorkomt een negatieve spiraal van verloedering, leegstand en criminaliteit en heeft dus (op termijn) ook veel invloed op de leefbaarheid van wijken en steden. Daarnaast wordt de leefbaarheid beïnvloed door de sociale veiligheid en de aanwezigheid van voorzieningen.
  • Aandacht hebben voor de ruimtelijke kwaliteiten, zoals architectuur, (cultuurhistorisch) landschap, openbare ruimte, natuurwaarden, deze behouden of verbeteren wanneer nodig. Vooraf analyseren wat de ruimtelijke kwaliteiten zijn van het gebied. Wat moet behouden worden: karakteristieke panden, historische landschapselementen. Wat kan beter: verloederde openbare ruimte, verpauperde panden.
  • Aanleggen of verbeteren van groenvoorzieningen, recreatievoorzieningen, het opknappen van cultureel erfgoed, het verbeteren van de openbare ruimte.

Klik de tekening aan om de samenhang van onderwerpen rond ruimtelijke kwaliteit te zien.


Leidend principe: Versterk de identiteit en zet in op behoud erfgoed.

 

  • Identiteit en erfgoed beleefbaar maken.
  • Friese gewoonten en tradities behouden 
  • Cultuurhistorie beschermen en benutten bij ontwikkelingen.
  • Identiteit en cultuurhistorie onderdeel laten uitmaken van een ruimtelijk ontwikkelingsplan
  • In de planvorming analyseren welke onderdelen de identiteit/eigenheid van het gebied bepalen
  • Analyseren welke cultuurhistorische elementen (archeologie, bouwhistorie, historische geografie) beschermd moeten worden en welke benut kunnen worden.

Klik de tekening aan om de samenhang van onderwerpen rond identiteit en erfgoed te zien.

 

 

Deel dit: